"తెలుగులో సులువుగా టైపు చేసేందుకు, మీ క్రోమ్ బ్రౌజరు లో గూగుల్ లిప్యంతరీకరణ పద్ధతిని వాడవచ్చు."

గుంటూరు జిల్లా

From tewiki
Jump to navigation Jump to search

లువా తప్పిదం: expandTemplate: template "Short description" does not exist

గుంటూరు జిల్లా
. ఉండవల్లి గుహలు
Guntur in Andhra Pradesh (India).svg
నిర్దేశాంకాలు: 16°18′N 80°27′E / 16.3°N 80.45°E / 16.3; 80.45Coordinates: 16°18′N 80°27′E / 16.3°N 80.45°E / 16.3; 80.45
దేశంభారత దేశం
రాష్ట్రంఆంధ్ర ప్రదేశ్
ప్రాంతంకోస్తా
ముఖ్యపట్టణంగుంటూరు
విస్తీర్ణం
 • మొత్తం11,391 km2 (4 sq mi)
జనాభా
(2011)
 • మొత్తం48,89,230
 • సాంద్రత429/km2 (1/sq mi)
భాషలు
 • అధికారికతెలుగు
కాలమానంUTC+5:30 (భారత ప్రామాణిక కాలమానం)
ప్రాంతీయ ఫోన్ కోడ్+91 0( )
అక్షరాస్యత67.4 (2011)
(పురుషులు) అక్షరాస్యత74.79
(స్త్రీలు) అక్షరాస్యత60.09
జాలస్థలిhttps://www.guntur.ap.gov.in/

గుంటూరు జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కోస్తా ప్రాంతంలో ఒక జిల్లా. దీని ముఖ్యపట్టణం గుంటూరు. రాష్ట్ర రాజధాని అమరావతి గుంటూరు జిల్లాలో వుంది. దీనికి 100 కి.మీ. తీరం ఉంది. కృష్ణా నది, సముద్రంలో కలిసేవరకు, ఎడమవైపు కృష్ణాజిల్లా, కుడివైపు గుంటూరు జిల్లాను వేరుచేస్తుంది. ఈ జిల్లా 11,391 చ.కి.మీ. ల విస్తీర్ణంలో వ్యాపించి, 48,89,230 (2011 గణన) జనాభా కలిగి రాష్ట్రంలో రెండవ పెద్ద జనాభాగల జిల్లాగా గుర్తింపు పొందింది.[1]

ఈ జిల్లాకు అతి పురాతన చరిత్ర ఉంది. మౌర్యులు, శాతవాహనులు, పల్లవులు, చాళుక్యులు, కాకతీయులు, రెడ్డి రాజులు, విజయనగర రాజులు పరిపాలించారు. పల్నాటి యుద్ధం ఈ జిల్లాలోని కారంపూడిలో జరిగింది.మొగలు సామ్రాజ్యం నిజాం పాలన, ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, ఆ తరువాత మద్రాసు ప్రసిడెన్సీలో భాగమైంది. స్వాతంత్ర్య సమరంలో పెదనందిపాడు పన్నుల ఎగవేత, సైమన్ కమిషన్ ఉద్యమం లాంటి ఎన్నో చారిత్రక ఘట్టాలు ఈ జిల్లాలో జరిగాయి. స్వాతంత్ర్యం తరువాత ఆంధ్రరాష్ట్రంలో, ఆ తదుపరి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో భాగమైంది.

విద్యా కేంద్రంగా అనాది నుండి పేరు పొందింది. ఈ జిల్లాను మిరపకాయల భూమి అని అంటారు.[2] . పొగాకు, మిర్చి జిల్లా యొక్క ప్రధాన వ్యవసాయ ఎగుమతులు.Lua error in మాడ్యూల్:Mapframe at line 696: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).

జిల్లా చరిత్ర

అమరావతి స్థూపం
అమరావతి ధ్యాన బుద్ధ విగ్రహం

గుంటూరు ప్రాంతంలో పాతరాతి యుగం నాటినుండి మానవుడు నివసించాడనుటకు ఆధారాలు ఉన్నాయి. రాతియుగపు (పేలియోలిథిక్) పనిముట్లు గుంటూరు జిల్లాలో దొరికాయి. వేంగీ చాళుక్య రాజు అయిన అమ్మరాజ (922-929) యొక్క శాసనాలలో గుంటూరు గురించిన ప్రథమ ప్రస్తావన ఉంది. 1147, 1158 రెండు శాసనాలలో కూడా గుంటూరు ప్రసక్తి ఉంది.

బౌద్ధం ప్రారంభం నుండి విద్యా సంబంధ విషయాలలో గుంటూరు అగ్రశ్రేణిలో ఉంటూ వచ్చింది. బౌద్ధులు ప్రాచీన కాలంలోనే ధాన్యకటకం (ధరణికోట) వద్ద విశ్వవిద్యాలయాన్ని స్థాపించారు. తారనాథుని ప్రకారం గౌతమ బుద్ధుడు మొదటి కాలచక్ర మండలాన్ని ధాన్యకటకంలో ఆవిష్కరింపచేశాడు[3]. ప్రసిద్ధ బౌద్ధ తత్వవేత్త అయిన ఆచార్య నాగార్జునుడు ఈ ప్రాంతం వాడు. క్రీ.పూ 200 నాటికే ఈ ప్రాంతంలో అభ్రకం (మైకా) ను కనుగొనబడింది.[ఆధారం చూపాలి]

ప్రతీపాలపుర రాజ్యం (క్రీ పూ 5వ శతాబ్ది) – ఇప్పటి భట్టిప్రోలు – దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రథమ రాజ్యంగా గుర్తింపు పొందింది. శాసన ఆధారాలను బట్టి కుబేర రాజు క్రీ. పూ. 230 ప్రాంతంలో భట్టిప్రోలును పరిపాలించాడని, ఆ తరువాత సాల రాజులు పాలించారని తెలుస్తుంది. వివిధ కాలాల్లో గుంటూరును పరిపాలించిన వంశాలలో ప్రముఖమైనవి: శాతవాహనులు, ఇక్ష్వాకులు, పల్లవులు, ఆనంద గోత్రీకులు, విష్ణుకుండినులు, చాళుక్యులు, చోళులు, కాకతీయులు, రెడ్డి రాజులు, విజయనగర రాజులు, కుతుబ్ షాహీలు. గుంటూరు ప్రాచీనాంధ్రకాలంనాటి కమ్మనాడు, వెలనాడు, పలనాడులో ఒక ముఖ్యభాగం. కొందరు సామంత రాజులు కూడా ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు. ఈ సామంతుల మధ్య కుటుంబ కలహాలు, వారసత్వ పోరులు సర్వసాధారణంగా ఉండేవి. అటువంటి వారసత్వపోరే ప్రసిద్ధి గాంచిన పలనాటి యుద్ధం. జిల్లాలోని పలనాడు ప్రాంతంలో 1180 లలో జరిగిన ఈ యుద్ధం "ఆంధ్ర కురుక్షేత్రం"గా చరిత్ర లోను, సాహిత్యంలోను చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.

1687లో ఔరంగజేబు కుతుబ్‌ షాహి రాజ్యాన్ని ఆక్రమించినపుడు గుంటూరు కూడా మొగలు సామ్రాజ్యంలో భాగమైంది. సామ్రాజ్యపు రాజప్రతినిధి ఆసఫ్‌ ఝా 1724లో హైదరాబాదుకు నిజాంగా ప్రకటించుకొన్నాడు. ఉత్తర సర్కారులు అని పేరొందిన కోస్తా జిల్లాలను ఫ్రెంచి వారు 1750 లో ఆక్రమించుకొన్నారు. 1788లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఏలుబడి లోనికి వచ్చి, గుంటూరు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో భాగమైంది. 1794లో 14 తాలూకాలతో జిల్లా ఆవిర్భవించింది. ఆవి: దాచేపల్లి, ప్రత్తిపాడు, మార్టూరు, ఠుంఠురుకొర, మంగళగిరి, బాపట్ల, పొన్నూరు, రేపల్లె, తెనాలి, గుంటూరు, కూరపాడు, కొండవీడు, నరసరావుపేట, వినుకొండ. 1859లో జిల్లాను రాజమండ్రి, మచిలీపట్నం జిల్లాలతో విలీనం చేసి కృష్ణా గోదావరి జిల్లాగా నామకరణం చేసారు. 1904లో తెనాలి, గుంటూరు, సత్తెనపల్లి, పలనాడు, బాపట్ల, నరసరావుపేట, వినుకొండ తాలూకాలను వేరు చేసి మళ్ళీ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసారు.

భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామం లోను, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర ఏర్పాటు లోను జిల్లా ప్రముఖ పాత్ర వహించింది. 1947లో దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినపుడు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ మద్రాసు రాష్ట్రంలో భాగమైంది. మద్రాసు రాష్ట్రం లోని తెలుగు మాట్లాడే జిల్లాలు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలని వాదించాయి. ఫలితంగా 1953లో 11 జిల్లాలతో ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడింది. 1970 ఫిబ్రవరి 2న ప్రకాశం జిల్లా ఏర్పాటు చేసినపుడు జిల్లా రూపురేఖలలో మళ్ళీ మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయి. ఒంగోలు తాలూకా మొత్తం, బాపట్ల, నరసరావుపేట, వినుకొండ తాలూకాలలోని కొన్ని ప్రాంతాలను విడదీసి ప్రకాశం జిల్లాలో కలిపి ఏర్పాటు చేసారు. దీనితో జిల్లా వైశాల్యం 15032 చ. కి. మీ నుండి 11,347 చ. కి. మీకి తగ్గిపోయింది.

భౌగోళిక స్వరూపం

తూర్పున కృష్ణా జిల్లా ఆగ్నేయాన బంగాళాఖాతం, దక్షిణాన ప్రకాశం జిల్లా, పశ్చిమాన తెలంగాణా లోని మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, వాయువ్యాన తెలంగాణా లోని నల్గొండ జిల్లా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.గుంటూరు జిల్లా సగటున 33 మీటర్లు ఎత్తులో ఉంది. చాలవరకు సమతల ప్రదేశం. కొన్ని కొండలు కూడా ఉన్నాయి. కృష్ణా డెల్టా కొంతభాగం దీనిలో ఉంది.[4]

కొండలు

నల్లమలై, వెంకటాయపాలెం శ్రేణులు, కొండవీడు కొండలు

నల్లమలై కొండలు

పల్నాడు చుట్టూ కర్నూలు జిల్లాలోని నల్లమలై కొండలున్నాయి. మాచర్ల, యర్రగొండపాలెం శ్రేణిలో స్వామికొండ లేక వామికొండ (605 మీ) ఎత్తులో గలదు. కైరాలకొండ (590 మీ) తరువాత ఎత్తైన కొండ. వాయవ్య అంచున గల కొండలు మల్లవరం దగ్గర కృష్ణానదిలో కలిసేవరకు ఉన్నాయి. వీటిలో ముఖ్యంగా పలకరాయి,క్వార్ట్‌జైట్ రాయి లభిస్తుంది. మాచర్లకు పది కి.మీ. దూరంలో ఎత్తిపోతల జలపాతం నల్లమల కొండలపై చంద్రవంక నదిపై ఉంది. దీనిలో 21 మీ. ఎత్తునుండి నీరు పారుతుంది.

వెంకటాయపాలెం శ్రేణి

సత్తెనపల్లి దగ్గరలోని వెంకటాయపాలెం పేరు కలిగిన పలకరాయి, క్వార్ట్జైట్లు గల కొండలే ఇవి. 40 కిమీ పొడవుతో ఈశాన్య - నైరుతీ దిక్కున వుంటాయి. వీటిలో వజ్రాలు కనుగొన్నారట. దీనిలో ఎత్తైనది మైదర్సాల్ (447 మీ). నరసరావుపేట దగ్గర పల్నాడు, వినుకొండ, సత్తెనపల్లి సరిహద్దులు కలిసేచోట కృష్ణానదివైపుకు ఎత్తుతగ్గుతూ వుండే కొండలు ఉన్నాయి.

కొండవీడు

నరసరావుపేట దగ్గర గ్రానైట్ రాయి గల 19 కిమీ విస్తరించి, 523మీ ఎత్తువరకు కలకొండలు. దీనికి పశ్చిమంగా వేరుగా వున్న యల్లమంద లేక కోటప్పకొండ అని పిలవబడే 489 మీ. ఎత్తులో ఉంది. దానికి దక్షిణంగా అద్దంకి వైపు కొన్ని కొండలున్నాయి. మంగళగిరి, విజయవాడ మధ్య కొన్ని కొండలు కనిపిస్తాయి. చారిత్రకంగా, మతసంబంధపరమైనవి గుత్తికొండ, మంగళగిరి, వుండవల్లి.

నేల తీరులో రకాలు.

  1. ఎరుపు గ్రేవెల్లి నేల: ఆర్చెయిన్ ఫార్మేషన్ వలన ఇవి ఏర్పడతాయి. మాచెర్ల, వినుకొండలో ప్రధానంగా ఇవి ఉన్నాయి.
  2. నలుపు పత్తి నేల : కృష్ణానది వడ్డునగల ప్రదేశాలు, సత్తెనపల్లి, మాచెర్లకు ఉత్తరంగా ఉన్నాయి. సున్నపురాయి మెత్తగా మారి ఇవి ఏర్పడుతాయి.
  3. ఇసుక అల్లూవియల్ నేల:సముద్రపు వడ్డున గోండ్వానా రాళ్లుగల ప్రదేశాల్లో ఇవి ఉన్నాయి. కొన్ని చోట్ల కంకర (కాల్కేరియస్ నేలలు) ఉన్నాయి.
  4. ఉప్పు తేమ నేల: సముద్రపు అలలు తీరంలోకి వచ్చే చోట ఉన్నాయి. రేపల్లె, కొత్తపాలెం, సర్లగొండి, నిజామ్ పట్నంలో ఇవి చూడవచ్చు.

నీటివసతి

దస్త్రం:Guntur rivers.png
గుంటూరు జిల్లా నదులు, కాలువలు

కృష్ణా నది, చంద్రవంక, తుంగభద్ర, నాగులేరు ప్రధాన నదులు. గుంటూరు ఛానల్, గుంటూరు శాఖా కాలువ, రొంపేరు, భట్టిప్రోలు, రేపల్లె కాలువలు, దుర్గి దగ్గర గుండ్లకమ్మ నది, రెంటచింతల దగ్గర గోలివాగు, గురజాల దగ్గర దండివాగు ఉన్నాయి.

కృష్ణానది మాచెర్ల పర్వతశ్రేణిలో గనికొండ దగ్గర 182 మీటర్ల (సముద్రమట్టంనుండి) లో గుంటూరు జిల్లాలో ప్రవేశిస్తుంది. పెద్ద లోయలోకి పారుతూ మాచెర్లను తెలంగాణ లోని అచ్చంపేట (మహబూబ్ నగర్) ను వేరుచేస్తుంది. కుడవైపు జర్రివాగు, ఎడమవైపున దిండి వాగుని కలుపుకొని పారుతుంది. చంద్రవంక కృష్ణాకి ఉపనది. తూర్పు నల్లమల కొండలలో పుట్టి ముతుకూరు గ్రామ ప్రక్కగా పారి, దాని ఉపనదియైన ఏడిబోగుల వాగుతో కలసి (ఆత్మకూరు ప్రాజెక్టు దగ్గర) ఈశాన్య దిశగా పయనించి మాచర్లను తాకి ఉత్తరంగా పారుతుంది. తుమృకోట రక్షిత అడవిలోకి పారేముందు, 21మీటర్ల ఎత్తునుండి క్రిందకు పారుతుంది. దీనినే ఎత్తిపోతల జలపాతం అంటారు. ఉత్తరదిశగా కొంత ప్రవహించి కృష్ణాలో కలుస్తుంది. నాగులేరు నది, వినుకొండ శ్రేణిలో నాయకురాలి పాస్ దగ్గర నల్లమల కొండలలో పుట్టి, కారెంపూడి ప్రక్కగా ప్రవహించి ఉత్తరదిశగా మాచర్ల పర్వతశ్రేణులలో 32 కి.మీ. పారి రామపురం దగ్గర కృష్ణాలో కలుస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సాధారణంగా వుండే తీరులో కృష్ణా నది చాలా వరకు సమతలప్రాంతంలో ప్రవహించటంతో, వర్షాకాలంలో చాలా మట్టి మేట వేస్తుంది .

దిగువ కృష్ణా, కృష్ణా, గుండ్లకమ్మ ఓగేరు, రొంపేరు, కాలువలు నేరుగా సముద్రంలోకలిసే ప్రాంతం జిల్లాలోని నీటిపారుదల విభాగాలు.

ఖనిజసంపద

సిమెంట్ తయారీలో వాడే సున్నపురాయి, ఇనుప ఖనిజం, రాగి, సీసం ప్రధాన ఖనిజాలు

  1. సున్నపురాయి: నర్జీ సున్నపురాయి పల్నాడు ప్రాంతంలో ఉంది. సిమెంట్ తయారీలో వాడతారు. బౌద్ధుని కాలంలో దీనిని ఉపయోగించి స్థూపాలు నిర్మించారట
  2. వజ్రాలు: కొల్లూరు గ్రామం దగ్గర,కృష్ణానది ఒడ్డున వజ్రాలు కోసం తవ్వేవారు. ప్రఖ్యాతి గాంచిన కోహినూర్ వజ్రం ఇక్కడే వెలికితీసినట్లు చెపుతారు. వజ్రాల గనులు మాడుగుల, మల్లవరం, సారంగపాణి కొండలలో ఉన్నాయి.
  3. డయాటో మాసియస్ మట్టి: వినుకొండ దగ్గర తిమ్మాయపాలెం, ఐనవోలు దగ్గర దొరుకుతుంది.
  4. రాగి, సీసం ఖనిజం: అగ్నిగుండాల, కారంపూడి దగ్గర ఇవి ఉన్నాయి.
  5. ఇనుప ఖనిజం: మాచర్ల దగ్గర తుమృకోట వద్ద తక్కువ నాణ్యత గల ఇనుప ఖనిజం దొరుకుతుంది.
  6. క్వార్ట్జ్: గాజు తయారీలో వాడే క్వార్ట్జ్ పల్నాడు, సత్తెనపల్లి, నరసరావుపేట, వినుకొండలో లభ్యమవుతుంది.
  7. కంకర:సున్నపుతయారీలో వాడే కంకర చేబ్రోలు, మంగళగిరి, పెదకాకాని, వెంకటపాలెం, నాదెండ్లలో లభ్యమవుతుంది.
  8. తెల్ల మట్టి: మాచర్లలో లభ్యమవుతుంది.
  9. గ్రానైట్: గోండ్వానా గ్రానైట్ రాయి భవన నిర్మాణంలో వాడుతారు.

వాతావరణం

బంగాళ ఖాతంలో ఏర్పడే తుఫాన్లు, అల్పపీడనాలు, తూర్పుతీరం దాటితే అధిక వర్షం, బలమైన గాలులకు కారణమవుతాయి.

  • డిసెంబరు నుండి ఫిబ్రవరి దాక: పొడి, చల్లని చలి కాలం.
  • మార్చి నుండి మే : ఎండాకాలం
  • జూన్ నుండి సెప్టెంబరు : నైరుతీ రుతుపవనాల వలన వానా కాలం.
  • అక్టోబరు నుండి నవంబరు: తుపాన్ల వలన వానలు.
‌వర్షపాతం

జిల్లా సగటు వర్షపాతం 830 మిమి. తూర్పు నుండి పడమరకు ఇది తగ్గుతుంది. నైరుతీ రుతుపవనాల వలన అవి తగ్గిపోయేటప్పుడు వర్షపాతం కలుగుతుంది. అక్టోబరులో వర్షాలు ఎక్కువ. సగటున 47 వర్షపు రోజులు. అత్యధికంగా 1879 నవంబరు 9 లో సత్తెనపల్లిలో 386 మిమి వర్షపాతం నమోదైంది.

ఉష్ణోగ్రతలు

వార్షిక అత్యల్ప, అత్యధిక ఉప్ణోగ్రతలు 15 °C, 47 °C గా నమోదయ్యాయి. రెంటచింతల అత్యంత ఉప్ణోగ్రతకలప్రదేశం. 1948 మే 18 లో 49 °C నమోదయ్యింది.

ఆర్ధిక స్థితి గతులు

వ్యవసాయం

ఈ జిల్లాలో ప్రధాన పంటలు:[5]

భారీ నీటి పారుదల ప్రాజెక్టులలో ప్రకాశం బేరేజి ( పాత కృష్ణా ఆయకట్) క్రింద 2,02,032 హెక్టేర్లు నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు క్రింద 2,54,583 హెక్టేర్లు, గుంటూరు బ్రాంచి కాలువ క్రింద 10,823 హెక్టేర్లు సాగవుతుంది.

15 వ్యవసాయ మార్కెట్ యార్డులు గుంటూరు, తెనాలి, దుగ్గిరాల, పొన్నూరు, చిలకలూరిపేట, నరసరావుపేట,సత్తెనపల్లి, పిడుగురాళ్ల, రేపల్లె, వినకొండ, బాపట్ల, మంగళగిరి, తాడికొండ, క్రోసూరు, మాచెర్ల లలో ఉన్నాయి. శీతల గిడ్డంగులు 63 పైగా ఉన్నాయి.

పరిశ్రమలు

11 పారిశ్రామిక వాడలు (గుంటూరు, బాపట్ల, తెనాలి, పేరేచెర్ల, సత్తెనపల్లి, నరసరావుపేట, నడికుడి, నౌలూరు), 4 ఆటోనగర్లు (గుంటూరు,తెనాలి), 2 దుకాణ సంకీర్ణాలు (గుంటూరు, డోకిపర్రు) కలవు [5]. సున్నపు రాయి, గ్రానైట్, ఇసుక ఆధారంగా పనిచేసే 38 భారీ, మధ్యతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. ది దక్కన్ సిమెంట్స్ లిమిటెడ్, శ్రీ చక్ర సిమెంట్స్, కెసిపి సిమెంట్స్ ప్రధాన పరిశ్రమలు. ప్రత్తి మిల్లులు,పాల పరిశ్రమలు,నార మిల్లులు, ఇతర చిన్నతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.

పరిపాలన విభాగాలు

గుంటూరు జిల్లా మండలాలు

రెవిన్యూ గ్రామాలు 729 (27 నిర్వాసిత గ్రామాలుతో కలిపి), 57 మండలాలు, నాలుగు రెవిన్యూ డివిజన్లు జిల్లా పరిధిలో ఉన్నాయి.[5]

రెవిన్యూ విభాగాలు

జిల్లాలో నాలుగు​ రెవెన్యూ విభాగాలు ఉన్నాయి, అవి:తెనాలి, గుంటూరు, నరసరావుపేట, గురజాల

మండలాలు

1985లో రెవెన్యూ వ్యవస్థను సంస్కరించి మండల వ్యవస్థను ఏర్పరిచిన తరువాత జిల్లాలో 57 మండలాలు, 1031 గ్రామపంచాయితీలున్నాయి.[6]

1.మాచర్ల

2.రెంటచింతల

3.గురజాల

4.దాచేపల్లి

5.మాచవరం

6.బెల్లంకొండ

7.అచ్చంపేట

8.క్రోసూరు

9.అమరావతి

10.తుళ్ళూరు

11.తాడేపల్లి

12.మంగళగిరి

13.తాడికొండ

14.పెదకూరపాడు

15.సత్తెనపల్లి

16.రాజుపాలెం

17.పిడుగురాళ్ల

18.కారంపూడి

19.దుర్గి

20.వెల్దుర్తి

21.బొల్లాపల్లి

22.నకరికల్లు

23.ముప్పాళ్ల

24.ఫిరంగిపురం

25.మేడికొండూరు

26.గుంటూరు

27.పెదకాకాని

28.దుగ్గిరాల

29.కొల్లిపర

30.కొల్లూరు

31.వేమూరు

32.తెనాలి

33.చుండూరు

34.చేబ్రోలు

35.వట్టిచెరుకూరు

36.ప్రత్తిపాడు

37.యడ్లపాడు

38.నాదెండ్ల

39.నరసరావుపేట

40.రొంపిచెర్ల

41.ఈపూరు

42.శావల్యాపురం

43.వినుకొండ

44.నూజెండ్ల

45.చిలకలూరిపేట

46.పెదనందిపాడు

47.కాకుమాను

48.పొన్నూరు

49.అమృతలూరు

50.చెరుకుపల్లి

51.భట్టిప్రోలు

52.రేపల్లె

53.నగరం

54.నిజాంపట్నం

55.పిట్టలవానిపాలెం

56.కర్లపాలెం

57.బాపట్ల

జిల్లాలోని స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థలు

1. నగరపాలకసంస్థ (గుంటూరు), 13 పురపాలకల సంఘాలు ఉన్నాయి.[7]

పురపాలక సంఘాలు ఉన్న పట్టణాలు

నియోజకవర్గాలు

లోకసభ నియోజకవర్గాలు
లోకసభ నియోజకవర్గం ప్రతినిధి (2019 ఫలితం) పార్టీ
గుంటూరు గల్లా జయదేవ్ తెలుగుదేశం
బాపట్ల నందిగం సురేష్ వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ
నరసరావుపేట లావు కృష్ణదేవరాయలు వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ
శాసనసభ నియోజక వర్గాలు (17)

రవాణా వ్వవస్థ

గుంటూరు నుండి హైదరాబాదు, చెన్నైకు రహదారి, రైలు మార్గాలు ఉన్నాయి. 72 కిమీ జాతీయ రహదారి, 511 కి.మీ. రాష్ట్ర రహదారులు ఉన్నాయి.

జనాభా లెక్కలు

2011 జనగణన ప్రకారం 48,89,230 జనాభా కలిగివుంది. మగ వారు 24,41,128 ఆడవారు24,48,102. 2001 గణాంకాల ప్రకారం అక్షరాస్యత 62.53% కాగా మగవారిలో 71.22%, ఆడవారిలో 53.74%గా ఉంది.

విద్యాసంస్థలు

గుంటూరు జిల్లాలో సాధారణ విద్యతో బాటు, వృత్తివిద్యకు సంబంధించి వివిధ ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ రంగంలో పలు విద్యాసంస్థలున్నాయి.[8]

ఆకర్షణలు

Lua error in మాడ్యూల్:Mapframe at line 404: attempt to index field 'wikibase' (a nil value). జిల్లాలోని పర్యాటక ప్రదేశాలను 2019లో 1,05,68,262 పర్యాటకులు దర్శించారు.[9]

మూలాలు

  1. "District Census Handbook – Guntur" (PDF). Census of India. The Registrar General & Census Commissioner. Retrieved 13 May 2016.
  2. "Guntur district a role model for development". The Hindu (in English). Retrieved 6 June 2017.
  3. E.Henning (2015-10-02). "The history of the Kālacakra tradition in Sambhala and India". Archived from the original on 2018-12-15.
  4. "District Resource Atlas-Guntur District" (PDF). 2018. Archived from the original (PDF) on 2019-07-17. Retrieved 2019-07-17.
  5. 5.0 5.1 5.2 "Industrial Profile-Guntur District by AP Industries Dept 2001-02" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2012-05-13. Retrieved 2012-05-24.
  6. "Andhra Pradesh Gram Panchayat.xlsx". Panchayatraj. 2019.[permanent dead link]
  7. "Urban Local bodies". Department of Town and Country Planning, AP. Archived from the original on 2019-08-03. Retrieved 2019-08-12.
  8. Handbook of statistics-2015 Guntut district (PDF). p. 210. Archived from the original (PDF) on 2019-08-12.
  9. "పర్యాటకుల గణాంకాలు". ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖ. Archived from the original on 2019-08-06. Retrieved 2019-08-12.

వెలుపలి లంకెలు

మూస:ఆంధ్ర ప్రదేశ్