"తెలుగులో సులువుగా టైపు చేసేందుకు, మీ క్రోమ్ బ్రౌజరు లో గూగుల్ లిప్యంతరీకరణ పద్ధతిని వాడవచ్చు."

వికీపీడియా : వికీపీడియాను సవరించడానికి పది సాధారణ నియమాలు

From tewiki
Jump to navigation Jump to search

వికీపీడియా ప్రపంచంలో అత్యుత్తమ సేవలను అందిస్తున్న ఆన్‌లైన్ ఎన్సైక్లోపీడియా, ప్రస్తుతం 6,260,653 ఆంగ్ల భాషా కథనాలను కలిగి ఉంది . వికీపీడియా  ప్రపంచ  పెద్ద  దైన జ్ఞాన సేకరణ,  ఖచ్చితంగా  సమాచారం ఇచ్చేది. ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ కలిగి ఉన్న ఎవరైనా( వాడుక దారులు)  వికీపీడియా లో సమాచారం రాయవచ్చును, సవరించవచ్చు. ఇది నమ్మదగిన సమాచారాన్ని అందిస్తుందా? నేచర్ జర్నల్ 2005 లో జరిపిన ఒక అధ్యయనంలో శాస్త్రీయ విషయాలపై వికీపీడియా వ్యాసాల ఎంపిక వృత్తిపరంగా సవరించిన ఎన్సైక్లోపీడియాతో పోల్చదగినదని,  స్వచ్ఛందంగా రాసే వ్యాసకర్తలు  చేయగలరని తెలిపింది [1].

వికీపీడియాతో శాస్త్రీయ సమాజం నిమగ్నం కావాల్సిన అవసరం ఉంది,  వికీపీడియా  అందించే   సమాచారం ఖచ్చితమైనది , ప్రస్తుతమని నిర్ధారించుకుని , ప్రజలకు , సమాజమునకు, విద్యార్థులకు , ఆచార్యులకు , శాస్త్రవేత్తల   కొరకు వికీపీడియాకు స్వచ్ఛంద సహకరించడం అనేది తమ నైపుణ్యాన్ని పంచుకోవడానికి ఒక అవకాశం .వికీపీడియా ద్వారా అందించే సమాచారం ( డేటా ) కు పాఠకులచే ఆదరణ పొందే అవకాశం ఉంది[2]. వికీపీడియాలో  సేవ చేయడానికి  మొదట  భయం అనిపిస్తుంది  కానీ  మనము చేస్తున్న పని  మనకు  ఎంతో సంతృప్తి ,ఆనందం  ఇస్తుంది.

మనము వికీపీడియా లో సవరించడానికి కొన్ని పది సాధారణ నియమాలతో ఉన్నవి. క్లుప్తంగా తెలుసుకుందాం.

నియమం 1. ఖాతాను నమోదు చేసుకోవడం

దస్త్రం:Ten Simple Rules for Editing Wikipedia.pdf
వికీపీడియాను సవరించడానికి 10 నియమాలు

ఎవరైనా వికీపీడియాను సవరించగలిగినప్పటికీ, వినియోగదారుని ఖాతాను సృష్టించడం ద్వారా ఉపయోగం ఉంటుంది . ఇది గోప్యత, భద్రతను ఇస్తుంది . , ఖాతాను నమోదు చేయడం మీరు గతంలో సవరించిన కథనాలను పర్యవేక్షించడానికి "వాచ్‌లిస్ట్" తో సహా మెరుగైన ఎడిటింగ్ లక్షణాలకు ప్రాప్యతను అందిస్తుంది. ఖాతా లో లాగిన్ కావడం వాళ్ళ మనము చేసే సవరణలు ( ఎడిట్స్) నమోదు కావడంతో మన రికార్డులను పరిశీలించ వచ్చును .

నియమం 2 - మూలస్థంభాలు

వికీ పీడియా కు ఐదు మూలస్తంభాలు " అని కొన్ని సూత్రాలు ఉన్నాయి-వికీపీడియాకు సహకరించేటప్పుడు అందరు వీటికి కట్టుబడి వికీపీడియా వ్యాసముల అభివృద్హికి తోడ్పాటు అందించాలి . వికీ పీడియా కు ఐదు మూలస్తంభాలు లలో పేర్కొన్న విధముగా ఇది ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వం , తటస్థ దృక్కోణం తో ఉండి స్వేచ్చగా విజ్ఞానం పంచుకోవడం, మార్చడం , కలసివుండడం తో మార్గ దర్శక సూత్రాలను పెట్టుకున్నాము . వికీపీడియా స్వంత బ్లాగులు ప్రోత్సహించే ఇతర మీడియాలకు భిన్నంగా ఉంటుంది . తోటి సభ్యులతో గౌరవప్రదమైన పద్ధతి కొనసాగించడం . వంటివి ప్రాథమికముగా ఉన్నవి . ఇతర శాస్త్రీయ సంస్థల గాక తమ రచనలకు వికీపీడియాలో గడువు లేదు .

నియమం 3 - నిర్లక్ష్యంతో ఉండకపోవడం

ఎవరైనా సందర్శకుడు వికీపీడియాను సవరించగలిగినప్పటికీ, వినియోగదారు ఖాతాను సృష్టించడం అనేక ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. ఇది మీకు గోప్యత మరియు భద్రతను అందిస్తుంది. ప్రతికూలమైనప్పటికీ, మారుపేరు వినియోగదారు పేరు క్రింద నమోదు చేయబడిన సంపాదకులు వాస్తవానికి "అనామకంగా" సవరించే వారి కంటే ఎక్కువ అనామకతను కలిగి ఉంటారు. మన ఖాతాలను మా నిజమైన గుర్తింపులతో అనుబంధించడానికి మనలో కొంతమంది ఎంచుకున్నారు. మీరు వికీపీడియాలో మారుపేరును వదులుకోవాలని ఎంచుకుంటే, మొత్తం ఎడిటింగ్ చరిత్ర భవిష్యత్ సహోద్యోగులు, విద్యార్థులు లేదా యజమానులతో సహా ఆసక్తికరమైన వెబ్ శోధకులచే నిరవధిక పరిశీలనకు తెరవబడుతుంది. వ్యాసకర్త లాగిన్ అవ్వడం ద్వారా సవరణల రికార్డును ( ఎడిట్స్ ) తో ఇతరులతో పంచుకోవడం ,సహకరించడం సులభం. చివరగా, ఖాతాను నమోదు చేయడం మీరు గతంలో సవరించిన కథనాలను పర్యవేక్షించడానికి "వాచ్‌లిస్ట్ " తో సహా మెరుగైన ఎడిటింగ్ లక్షణాలకు ప్రాప్యతను అందిస్తుంది.

నియమం 4- సమగ్ర సమాచారం అందించడం

వికీపీడియా ప్రధానంగా నిపుణులను క్ష్యంగా చేసుకోలేదు, అందువల్ల, దాని వ్యాసాలలో సాంకేతిక వివరాల స్థాయి నిపుణులను కానివారిని ఆ వివరాలను అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యానికి వ్యతిరేకంగా సమతుల్యతను కలిగి ఉండాలి. శాస్త్రీయ విషయాలను అందించేటప్పుడు, ప్రాథమిక స్థాయి అంటే హైస్కూల్ విద్యార్థులను దృష్టి లో పెట్టుకొని సమాచారం అందించడం .

నియమం 5 - కాపీ ఉల్లంఘించక పోవడం

కొన్ని షరతులతో, వికీపీడియా యొక్క దాదాపు అన్ని కంటెంట్ ఎవరికైనా ఉపయోగించడం, స్వీకరించడం, సమాచారం చేయడం ఉచితం. ఇది కాపీరైట్ పరిమితి క్రింద ఉచితం కాని విషయాన్ని అంగీకరించదు. పబ్లిక్ లైబ్రరీ ఆఫ్ సైన్స్ నుండి కొన్ని పత్రికలు, జర్నల్స్ ఓపెన్-యాక్సెస్ లైసెన్స్ క్రింద విషయాలను ప్రచురిస్తాయి, ఈ సమాచారం వికీపీడియాలో రాస్తే అనుకూలంగా ఉంటుంది. వికీపీడియా లో సమాచారంఅందించే ముందు ఈ సమాచారం లైసెన్స్ క్రింద ఉన్నదా లేదా అని చూసి వ్యాసములలో రాయవలెను . వ్యాసములతో పాటు, ఫోటోలను వికీపీడియాలోకి కాపీ చేయకుండా ఉండండి. ఇది త్వరగా కాపీరైట్ ఉల్లంఘనగా గుర్తించబడుతుంది మరియు తక్షణ తొలగింపు నకు అవకాశం ఉన్నది.

నియమం 6

ఉన్నత ప్రమాణాలను నిర్వహించడానికి, వికీపీడియాలో రాసె వ్యాసములకు ధృవీకరణ అవసరం . ఇది కఠినమైన విధానం ఉన్నప్పటికీ వికీపీడియాలోని ప్రతి స్టేట్‌మెంట్‌కు నమ్మకమైన, ప్రచురించిన మూలానికి జోడించడం ద్వారా వికీపీడియా స్థాపించబడింది. ( మరింత నియమాలు 7, 8 చూడండి). ప్రపంచములో ఏంతో మంది శాస్త్రవేత్తలు వారు ప్రచురించే సాహిత్యానికి గుర్తింపు ఉంది . ధృవీకరించబడని సమాచారం ఎప్పుడైనా వికీపీడియా నుండి తీసివేయబడవచ్చు, భవిష్యత్తులో ఏదో ఒక సమయంలో మరొక వాడుకదారు (ఎడిటర్) సవాలు చేసే ప్రతి స్టేట్‌మెంట్‌కు సహాయక అనులేఖనాలను అందించవలసి ఉంటుంది . పరిశోధనా వ్యాసాలపై సంబంధిత ప్రాధమిక పరిశోధనలను సర్వే చేసే ద్వితీయ వనరులకు (సమీక్షలు లేదా పుస్తక అధ్యాయాలు వంటివి) ప్రాధాన్యత ఇవ్వ వలెను . ఓపెన్ యాక్సస్ జర్నల్స్ , ఉచితంగా లభించే పుస్తకాల్లో ఉన్న సమాచారం ప్రత్యక్ష హైపర్‌లింక్‌లను అందించడం ద్వారా, ఇతర సంపాదకులు సమాచారంను త్వరగా ధృవీకరించగలరు .

నియమం 7- స్వంత విషయములకు ప్రధాన్యత ఇవ్వక పోవడం

చాలా మంది తమ గురించి వాడుకదారులు వికీపీడియా వ్యాసాలు రాయడానికి లేదా సవరించడానికి ప్రయత్నము చేస్తారు . ఎన్సైక్లోపీడియాలో చేర్చడానికి వాడుకదారు గుర్తించదగినవారు అయితే, చివరికి మరొకరు ఈ వాడకందారు గురించి ఒక వ్యాసం వ్రాస్తారు. వ్యక్తిగత వెబ్ పేజీలా, బ్లాగులలా కాకుండా, స్వంత విషయముల చరిత్ర నియంత్రించడానికి మీది కాదని గుర్తుంచుకోండి . వికీపీడియా యొక్క మార్గదర్శకాలు అనుబంధ చర్చా పేజీలో మీ గురించి సమాచారాన్ని అందించమని మిమ్మల్ని ప్రోత్సహిస్తాయి, ఇతర సంపాదకులను వ్యాసంలో చేర్చడానికి అనుమతించండి. మీ సలహాదారులు, సహచరులు, పోటీదారులు, ఆవిష్కరణలు లేదా ప్రాజెక్టుల గురించి వ్రాయడానికి ఆలోచన చేయడం వలన మీరు ఆసక్తికర సంఘర్షణలో ఉంచుతారు ,అనుకోకుండా పక్షపాతం వైపు మొగ్గు చూపుతారు. వికీపీడియా తన వ్యాసములలో వ్యక్తుల గురించి కానీ, ఏదైనా రాజకీయ పార్టీల ఊరించి కానీ , తటస్థ ధోరణితో ఉండి , సవరించడానికి ఎంచుకున్న ఏదైనా వ్యాసం పై మీకు వ్యక్తిగత, ఆర్థిక ఆసక్తి ఉంటే, అటువంటి దానిని అనుబంధ చర్చా పేజీలో ప్రకటించి , ఇతర వాడుకదారుల ( వ్యాసకర్తల) సలహాలను పాటించ వలెను .

నియమం 8-


మూలాలు


  1. Jim, Giles (14 December 2005). "Internet encyclopaedias go head to head". https://www.nature.com/articles. Retrieved 01 March 2021. |archive-url= is malformed: timestamp (help); Check date values in: |access-date= (help); External link in |website= (help)
  2. Huss, III, Jon W (Published online: 08 July 2008). "A Gene Wiki for Community Annotation of Gene Function". https://www.ncbi.nlm.nih.gov/. Archived from the original on 01 March 2021. Retrieved 01 March 2021. Check date values in: |access-date=, |date=, and |archive-date= (help); External link in |website= (help)