"తెలుగులో సులువుగా టైపు చేసేందుకు, మీ క్రోమ్ బ్రౌజరు లో గూగుల్ లిప్యంతరీకరణ పద్ధతిని వాడవచ్చు."

Difference between revisions of "గూఢలిపి శాస్త్రం"

From tewiki
Jump to navigation Jump to search
Line 1: Line 1:
గూఢ లిపి శాస్త్రం లేదా గూఢ లిపి శాస్త్రం (పురాతన గ్రీకు నుండి: kryptos "రహస్య"; , Kryptós "రహస్య"; , "వ్రాయడానికి" లేదా -kidkkia,"study", ) అనేది శత్రువులను అని పిలిచే మూడవ పక్షాల సమక్షంలో సురక్షిత సమాచార మార్పిడి కి సంబంధించిన మెళకువలను అభ్యసించడం , అధ్యయనం చేయడం. [2] మరింత సాధారణంగా, గూఢ లిపి శాస్త్రం అనేది తృతీయపక్షాలు లేదా పబ్లిక్ ప్రైవేట్ సందేశాలను చదవకుండా నిరోధించే ప్రోటోకాల్ లను నిర్మించడం , విశ్లేషించడం; [3] సమాచార భద్రతలో డేటా గోప్యత, డేటా సమగ్రత, ప్రామాణీకరణ, , నిరాకరణేతర అంశాలు వంటి వివిధ అంశాలు ఆధునిక గూఢ లిపి శాస్త్రానికి కేంద్రంగా ఉన్నాయి. ఆధునిక గూఢ లిపి శాస్త్రం గణితం, కంప్యూటర్ సైన్స్, ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్, కమ్యూనికేషన్ సైన్స్, భౌతిక శాస్త్రాల విభాగాల కూడలిలో ఉంది. గూఢ లిపి శాస్త్ర అనువర్తనాలు ఎలక్ట్రానిక్ కామర్స్, చిప్-ఆధారిత చెల్లింపు కార్డులు, డిజిటల్ కరెన్సీలు, కంప్యూటర్ పాస్వర్డ్లు , సైనిక కమ్యూనికేషన్లు ఉన్నాయి.
+
గూఢ లిపి శాస్త్రం లేదా గూఢ లిపి శాస్త్రం (పురాతన గ్రీకు నుండి: kryptos "రహస్య"; , Kryptós "రహస్య"; , "వ్రాయడానికి" లేదా -kidkkia,"study", ) అనేది శత్రువులను అని పిలిచే మూడవ పక్షాల సమక్షంలో సురక్షిత సమాచార మార్పిడి కి సంబంధించిన మెళకువలను అభ్యసించడం , అధ్యయనం చేయడం. మరింత సాధారణంగా, గూఢ లిపి శాస్త్రం అనేది తృతీయపక్షాలు లేదా పబ్లిక్ ప్రైవేట్ సందేశాలను చదవకుండా నిరోధించే ప్రోటోకాల్ లను నిర్మించడం , విశ్లేషించడం; సమాచార భద్రతలో డేటా గోప్యత, డేటా సమగ్రత, ప్రామాణీకరణ, , నిరాకరణేతర అంశాలు వంటి వివిధ అంశాలు ఆధునిక గూఢ లిపి శాస్త్రానికి కేంద్రంగా ఉన్నాయి. ఆధునిక గూఢ లిపి శాస్త్రం గణితం, కంప్యూటర్ సైన్స్, ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్, కమ్యూనికేషన్ సైన్స్, భౌతిక శాస్త్రాల విభాగాల కూడలిలో ఉంది. గూఢ లిపి శాస్త్ర అనువర్తనాలు ఎలక్ట్రానిక్ కామర్స్, చిప్-ఆధారిత చెల్లింపు కార్డులు, డిజిటల్ కరెన్సీలు, కంప్యూటర్ పాస్వర్డ్లు , సైనిక కమ్యూనికేషన్లు ఉన్నాయి.
  
ఆధునిక యుగానికి ముందు గూఢ లిపి శాస్త్రం సమర్థవంతంగా ఎన్ క్రిప్షన్ కు పర్యాయపదంగా ఉండేది, ఇది చదవదగిన స్థితి నుండి సమాచారాన్ని తెలివిలేని నాన్సెన్స్ గా మార్చింది. ఎన్ క్రిప్ట్ చేయబడ్డ సందేశం పంపేవ్యక్తి, ప్రత్యర్థుల నుంచి ప్రాప్యతను ముందస్తుగా పొందడం కొరకు ఉద్దేశించబడ్డ గ్రహీతలతో మాత్రమే డీకోడింగ్ టెక్నిక్ ని పంచుకుంటాడు. గూఢ లిపి సాహిత్యం తరచుగా పంపేవ్యక్తి కోసం ఆలిస్ ("A") అనే పేర్లను, ఉద్దేశించబడిన గ్రహీత కు బాబ్ ("B") , ఈవ్ ("eavesdropper") అనే పేర్లను విరోధి కోసం ఉపయోగిస్తుంది. [5] మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో రోటార్ సిఫర్ యంత్రాలు అభివృద్ధి , రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో కంప్యూటర్ల ఆగమనం తరువాత, గూఢ లిపి శాస్త్ర పద్ధతులు మరింత సంక్లిష్టంగా మారాయి , దాని అనువర్తనాలు మరింత వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
+
ఆధునిక యుగానికి ముందు గూఢ లిపి శాస్త్రం సమర్థవంతంగా ఎన్ క్రిప్షన్ కు పర్యాయపదంగా ఉండేది, ఇది చదవదగిన స్థితి నుండి సమాచారాన్ని తెలివిలేని నాన్సెన్స్ గా మార్చింది. ఎన్ క్రిప్ట్ చేయబడ్డ సందేశం పంపేవ్యక్తి, ప్రత్యర్థుల నుంచి ప్రాప్యతను ముందస్తుగా పొందడం కొరకు ఉద్దేశించబడ్డ గ్రహీతలతో మాత్రమే డీకోడింగ్ టెక్నిక్ ని పంచుకుంటాడు. గూఢ లిపి సాహిత్యం తరచుగా పంపేవ్యక్తి కోసం ఆలిస్ ("A") అనే పేర్లను, ఉద్దేశించబడిన గ్రహీత కు బాబ్ ("B") , ఈవ్ ("eavesdropper") అనే పేర్లను విరోధి కోసం ఉపయోగిస్తుంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో రోటార్ సిఫర్ యంత్రాలు అభివృద్ధి , రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో కంప్యూటర్ల ఆగమనం తరువాత, గూఢ లిపి శాస్త్ర పద్ధతులు మరింత సంక్లిష్టంగా మారాయి , దాని అనువర్తనాలు మరింత వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
  
 
==క్లాసిక్ గూఢ లిపి శాస్త్రం==
 
==క్లాసిక్ గూఢ లిపి శాస్త్రం==
ప్రధాన క్లాసికల్ సిఫర్ రకాలు ట్రాన్స్ పొజిషన్ సిఫర్ లు, ఇవి ఒక సందేశంలో అక్షరాల క్రమాన్ని తిరిగి అమర్చడం (ఉదా. 'హలో వరల్డ్' అనేది ఒక చిన్న సరళ రీఅరేంజ్మెంట్ స్కీంలో 'ehlol owrdl' అవుతుంది), , ప్రత్యామ్నాయ సైఫర్లు, ఇది క్రమపద్ధతిలో అక్షరాలు లేదా అక్షరాల సమూహాలను ఇతర అక్షరాలతో లేదా అక్షరాల సమూహాలతో భర్తీ చేస్తుంది (ఉదా. 'ఒకేసారి' 'ఒకేసారి' 'gly' దాని తరువాత వచ్చే అక్షరంతో లాటిన్ అక్షరంతో భర్తీ చేయడం ద్వారా 'gmz bu podf' అవుతుంది). ఈ రెండింటి యొక్క సాధారణ వెర్షన్ లు ప్రత్యర్థుల నుంచి ఎన్నడూ ఎక్కువ గోప్యతను అందించలేదు. ఒక ప్రారంభ ప్రతిక్షేపణ సిఫర్ సీజర్ సైఫర్, ఇందులో సాదా పాఠంలోని ప్రతి అక్షరం అక్షరానికి కొన్ని నిర్దిష్ట స్థానాల తో భర్తీ చేయబడింది. జూలియస్ సీజర్ తన సేనానులతో సంభాషించడానికి మూడు షిఫ్ట్ తో దానిని ఉపయోగించాడని సుయెటోనియస్ నివేదిస్తుంది. అట్బాష్ అనేది ఒక ప్రారంభ హీబ్రూ సైఫర్ కు ఒక ఉదాహరణ. గూఢ లిపి శాస్త్రం యొక్క మొట్టమొదటి ఉపయోగం ఈజిప్టులో రాతిపై చెక్కబడిన సిఫర్టెక్స్ట్ (ca 1900 BCE), కానీ ఇది సమాచారాన్ని మరుగుచేసే మార్గంగా కాకుండా అక్షరాస్యులైన పరిశీలకుల ను ండి ప్రయోజనం కోసం చేసి ఉండవచ్చు.
+
ప్రధాన క్లాసికల్ సిఫర్ రకాలు ట్రాన్స్ పొజిషన్ సిఫర్ లు, ఇవి ఒక సందేశంలో అక్షరాల క్రమాన్ని తిరిగి అమర్చడం (ఉదా. 'హలో వరల్డ్' అనేది ఒక చిన్న సరళ రీఅరేంజ్మెంట్ స్కీంలో 'ehlol owrdl' అవుతుంది), , ప్రత్యామ్నాయ సైఫర్లు, ఇది క్రమపద్ధతిలో అక్షరాలు లేదా అక్షరాల సమూహాలను ఇతర అక్షరాలతో లేదా అక్షరాల సమూహాలతో భర్తీ చేస్తుంది (ఉదా. 'ఒకేసారి' 'ఒకేసారి' 'gly' దాని తరువాత వచ్చే అక్షరంతో లాటిన్ అక్షరంతో భర్తీ చేయడం ద్వారా 'gmz bu podf' అవుతుంది). ఈ రెండింటి సాధారణ వెర్షన్ లు ప్రత్యర్థుల నుంచి ఎన్నడూ ఎక్కువ గోప్యతను అందించలేదు. ఒక ప్రారంభ ప్రతిక్షేపణ సిఫర్ సీజర్ సైఫర్, ఇందులో సాదా పాఠంలోని ప్రతి అక్షరం అక్షరానికి కొన్ని నిర్దిష్ట స్థానాల తో భర్తీ చేయబడింది. జూలియస్ సీజర్ తన సేనానులతో సంభాషించడానికి మూడు షిఫ్ట్ తో దానిని ఉపయోగించాడని సుయెటోనియస్ నివేదిస్తుంది. అట్బాష్ అనేది ఒక ప్రారంభ హీబ్రూ సైఫర్ కు ఒక ఉదాహరణ. గూఢ లిపి శాస్త్రం మొట్టమొదటి ఉపయోగం ఈజిప్టులో రాతిపై చెక్కబడిన సిఫర్టెక్స్ట్ (ca 1900 BCE), కానీ ఇది సమాచారాన్ని మరుగుచేసే మార్గంగా కాకుండా అక్షరాస్యులైన పరిశీలకుల ను ండి ప్రయోజనం కోసం చేసి ఉండవచ్చు.
  
సౌష్టవ-కీ గూఢ లిపి శాస్త్రం అనేది వ్యక్తలేఖన పద్ధతులను సూచిస్తుంది, ఇందులో పంపేవ్యక్తి , గ్రహీత ఇద్దరూ ఒకే మీటను భాగస్వామ్యం చేస్తారు (లేదా, సాధారణంగా, దీనిలో వారి కీలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి, కానీ సులభంగా గణన పద్ధతిలో సంబంధితం). ఇది 1976 జూన్ వరకు బహిరంగంగా తెలిసిన ఏకైక రకమైన వ్యక్తలేఖనం. [31]
+
సౌష్టవ-కీ గూఢ లిపి శాస్త్రం అనేది వ్యక్తలేఖన పద్ధతులను సూచిస్తుంది, ఇందులో పంపేవ్యక్తి , గ్రహీత ఇద్దరూ ఒకే మీటను భాగస్వామ్యం చేస్తారు (లేదా, సాధారణంగా, దీనిలో వారి కీలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి, కానీ సులభంగా గణన పద్ధతిలో సంబంధితం). ఇది 1976 జూన్ వరకు బహిరంగంగా తెలిసిన ఏకైక రకమైన వ్యక్తలేఖనం.  
  
 
అంతర్జాతీయ డేటా ఎన్ క్రిప్షన్ అల్గారిథమ్ సైపర్ ప్రాసెస్ ను చూపించే లాజిక్ డయాగ్రమ్
 
అంతర్జాతీయ డేటా ఎన్ క్రిప్షన్ అల్గారిథమ్ సైపర్ ప్రాసెస్ ను చూపించే లాజిక్ డయాగ్రమ్
  
సందేశాల యొక్క సమయ-సమర్థవంతమైన ఎన్ క్రిప్షన్ కోసం PGP , OpenPGP అనుకూల సాఫ్ట్ వేర్ యొక్క చాలా వెర్షన్ లలో ఉపయోగించే IDEA సైఫర్ యొక్క ఒక రౌండ్ (8.5 లో)
+
సందేశాల సమయ-సమర్థవంతమైన ఎన్ క్రిప్షన్ కోసం PGP , OpenPGP అనుకూల సాఫ్ట్ వేర్ చాలా వెర్షన్ లలో ఉపయోగించే IDEA సైఫర్ ఒక రౌండ్ (8.5 లో)
  
బ్లాక్ సైఫర్ లు లేదా స్ట్రీమ్ సిఫర్ లుగా సింమెట్రిక్ కీ సిఫర్ లు అమలు చేయబడతాయి. ఒక బ్లాక్ సిఫర్, వ్యక్తిగత క్యారెక్టర్లకు విరుద్ధంగా ప్లెయిన్ టెక్ట్స్ యొక్క బ్లాకుల్లో ఇన్ పుట్ ఎన్ సిఫర్ చేస్తుంది, స్ట్రీమ్ సిఫర్ ద్వారా ఉపయోగించే ఇన్ పుట్ ఫారం.
+
బ్లాక్ సైఫర్ లు లేదా స్ట్రీమ్ సిఫర్ లుగా సింమెట్రిక్ కీ సిఫర్ లు అమలు చేయబడతాయి. ఒక బ్లాక్ సిఫర్, వ్యక్తిగత క్యారెక్టర్లకు విరుద్ధంగా ప్లెయిన్ టెక్ట్స్ బ్లాకుల్లో ఇన్ పుట్ ఎన్ సిఫర్ చేస్తుంది, స్ట్రీమ్ సిఫర్ ద్వారా ఉపయోగించే ఇన్ పుట్ ఫారం.
  
డేటా ఎన్ క్రిప్షన్ స్టాండర్డ్ (DES) , అడ్వాన్డ్ ఎన్ క్రిప్షన్ స్టాండర్డ్ (AES) అనేవి U.S. ప్రభుత్వం చే క్రిప్టోగ్రఫీ ప్రమాణాలు గా నిర్ధారించబడిన బ్లాక్ సిఫర్ నమూనాలు (అయితే DES యొక్క హోదా చివరకు AES స్వీకరించిన తరువాత ఉపసంహరించబడింది). [35] ఒక అధికారిక ప్రమాణంగా దాని తరుగుదల ఉన్నప్పటికీ, DES (ముఖ్యంగా దాని ఇప్పటికీ-ఆమోదిత , చాలా సురక్షితమైన ట్రిపుల్-DES వేరియంట్) చాలా ప్రజాదరణ పొందింది; ఇది ATM ఎన్ క్రిప్షన్[36] నుండి ఇ-మెయిల్ గోప్యత[37] , సురక్షిత సుదూర ప్రాప్తి వరకు విస్తృత శ్రేణి అనువర్తనాలలో ఉపయోగించబడుతుంది. [38] అనేక ఇతర బ్లాక్ సిఫర్లు రూపకల్పన చేసి విడుదల చేయబడ్డాయి, నాణ్యతలో గణనీయమైన వైవిధ్యం తో. సమర్థులైన అభ్యాసకులు రూపొందించిన కొన్ని, FEAL వంటి వాటిని పూర్తిగా ఛేదించారు.
+
డేటా ఎన్ క్రిప్షన్ స్టాండర్డ్ (DES) , అడ్వాన్డ్ ఎన్ క్రిప్షన్ స్టాండర్డ్ (AES) అనేవి U.S. ప్రభుత్వం చే క్రిప్టోగ్రఫీ ప్రమాణాలు గా నిర్ధారించబడిన బ్లాక్ సిఫర్ నమూనాలు (అయితే DES హోదా చివరకు AES స్వీకరించిన తరువాత ఉపసంహరించబడింది). ఒక అధికారిక ప్రమాణంగా దాని తరుగుదల ఉన్నప్పటికీ, DES (ముఖ్యంగా దాని ఇప్పటికీ-ఆమోదిత , చాలా సురక్షితమైన ట్రిపుల్-DES వేరియంట్) చాలా ప్రజాదరణ పొందింది; ఇది ATM ఎన్ క్రిప్షన్నుండి ఇ-మెయిల్ గోప్యత , సురక్షిత సుదూర ప్రాప్తి వరకు విస్తృత శ్రేణి అనువర్తనాలలో ఉపయోగించబడుతుంది. అనేక ఇతర బ్లాక్ సిఫర్లు రూపకల్పన చేసి విడుదల చేయబడ్డాయి, నాణ్యతలో గణనీయమైన వైవిధ్యం తో. సమర్థులైన అభ్యాసకులు రూపొందించిన కొన్ని, FEAL వంటి వాటిని పూర్తిగా ఛేదించారు.
 
<br />
 
<br />
  
 
==గూఢ ానికి వ్యవస్థలు <ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=|url=An Introduction to Modern Cryptosystems".|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref>==
 
==గూఢ ానికి వ్యవస్థలు <ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=|url=An Introduction to Modern Cryptosystems".|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref>==
ఒకటి లేదా ఎక్కువ గూఢ లిపి ఆదిమములు తరచుగా గూఢ లిపి వ్యవస్థ లేదా గూఢ లిపి వ్యవస్థ అని పిలువబడే మరింత సంక్లిష్ట అల్గోరిథంను అభివృద్ధి చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. నిర్దిష్ట భద్రతా గుణాలకు హామీ ఇచ్చేటప్పుడు నిర్దిష్ట కార్యాచరణను (ఉదా., El-Gamal వ్యక్తలేఖనం) నిర్దిష్ట కార్యాచరణను అందించడానికి (ఉదా., యాదృచ్ఛిక ఒరాకిల్ నమూనాలో ఎంపిక చేయబడిన-ప్లెయిన్ టెక్స్ట్ దాడి (CPA) భద్రతకు హామీ ఇచ్చేవిధంగా రూపొందించబడ్డాయి. గూఢ లిపి వ్యవస్థలు వ్యవస్థ యొక్క భద్రతా గుణాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి అంతర్లీన గూఢ లిపి ఆదిమకాల గుణాలను ఉపయోగిస్తాయి. ఆదిమ , గూఢ వ్యవస్థల మధ్య వ్యత్యాసం కొంత వరకు ఏకపక్షం కనుక, ఒక అధునాతన క్రిప్టో సిస్టమ్ అనేక ఆదిమ గూఢ వ్యవస్థల కలయిక నుండి గ్రహించవచ్చు. చాలా సందర్భాల్లో, గూఢ లిపి వ్యవస్థ యొక్క నిర్మాణం అంతరిక్షంలో ని రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పక్షాల మధ్య (ఉదా. ఒక సురక్షిత సందేశం , దాని గ్రహీత మధ్య) లేదా సమయం అంతటా (ఉదా. క్రిప్టోగ్రాఫికల్ గా రక్షిత బ్యాకప్ డేటా) కలిగి ఉంటుంది. ఇటువంటి గూఢ లిపి వ్యవస్థలు కొన్నిసార్లు గూఢ లిపి ప్రోటోకాల్స్ అని పిలవబడతాయి.
+
ఒకటి లేదా ఎక్కువ గూఢ లిపి ఆదిమములు తరచుగా గూఢ లిపి వ్యవస్థ లేదా గూఢ లిపి వ్యవస్థ అని పిలువబడే మరింత సంక్లిష్ట అల్గోరిథంను అభివృద్ధి చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. నిర్దిష్ట భద్రతా గుణాలకు హామీ ఇచ్చేటప్పుడు నిర్దిష్ట కార్యాచరణను (ఉదా., El-Gamal వ్యక్తలేఖనం) నిర్దిష్ట కార్యాచరణను అందించడానికి (ఉదా., యాదృచ్ఛిక ఒరాకిల్ నమూనాలో ఎంపిక చేయబడిన-ప్లెయిన్ టెక్స్ట్ దాడి (CPA) భద్రతకు హామీ ఇచ్చేవిధంగా రూపొందించబడ్డాయి. గూఢ లిపి వ్యవస్థలు వ్యవస్థ భద్రతా గుణాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి అంతర్లీన గూఢ లిపి ఆదిమకాల గుణాలను ఉపయోగిస్తాయి. ఆదిమ , గూఢ వ్యవస్థల మధ్య వ్యత్యాసం కొంత వరకు ఏకపక్షం కనుక, ఒక అధునాతన క్రిప్టో సిస్టమ్ అనేక ఆదిమ గూఢ వ్యవస్థల కలయిక నుండి గ్రహించవచ్చు. చాలా సందర్భాల్లో, గూఢ లిపి వ్యవస్థ నిర్మాణం అంతరిక్షంలో ని రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పక్షాల మధ్య (ఉదా. ఒక సురక్షిత సందేశం , దాని గ్రహీత మధ్య) లేదా సమయం అంతటా (ఉదా. క్రిప్టోగ్రాఫికల్ గా రక్షిత బ్యాకప్ డేటా) కలిగి ఉంటుంది. ఇటువంటి గూఢ లిపి వ్యవస్థలు కొన్నిసార్లు గూఢ లిపి ప్రోటోకాల్స్ అని పిలవబడతాయి.
  
కొన్ని విస్తృతంగా తెలిసిన గూఢ లిపీకరణ వ్యవస్థలలో RSA వ్యక్తలేఖనం, ష్నోర్ సంతకం, ఎల్-గామాల్ ఎన్ క్రిప్షన్, PGP, మొదలైనవి ఉన్నాయి. మరింత సంక్లిష్టమైన క్రిప్టో సిస్టమ్ లు ఎలక్ట్రానిక్ క్యాష్[54] సిస్టమ్ లు, సైన్ క్రిప్షన్ సిస్టమ్ లు మొదలైనవి. మరికొన్ని 'సైద్ధాంతిక'[వివరణ అవసరం] గూఢ శాస్త్ర వ్యవస్థలు పరస్పర రుజువు వ్యవస్థలు[55] (శూన్య-జ్ఞాన నిరూపణల వంటివి)[56] రహస్య భాగస్వామ్యానికి వ్యవస్థలు[57][58] మొదలైనవి.<br />
+
కొన్ని విస్తృతంగా తెలిసిన గూఢ లిపీకరణ వ్యవస్థలలో RSA వ్యక్తలేఖనం, ష్నోర్ సంతకం, ఎల్-గామాల్ ఎన్ క్రిప్షన్, PGP, మొదలైనవి ఉన్నాయి. మరింత సంక్లిష్టమైన క్రిప్టో సిస్టమ్ లు ఎలక్ట్రానిక్ క్యాష్సి  సిస్టమ్ లు, సైన్ క్రిప్షన్ సిస్టమ్ లు మొదలైనవి. మరికొన్ని 'సైద్ధాంతిక' గూఢ శాస్త్ర వ్యవస్థలు పరస్పర రుజువు వ్యవస్థలు (శూన్య-జ్ఞాన నిరూపణల వంటివి) రహస్య భాగస్వామ్యానికి వ్యవస్థలు మొదలైనవి.<br />
  
==మూలాలు==
+
==మూలాలు ==
 
<references />
 
<references />

Revision as of 13:07, 21 January 2021

గూఢ లిపి శాస్త్రం లేదా గూఢ లిపి శాస్త్రం (పురాతన గ్రీకు నుండి: kryptos "రహస్య"; , Kryptós "రహస్య"; , "వ్రాయడానికి" లేదా -kidkkia,"study", ) అనేది శత్రువులను అని పిలిచే మూడవ పక్షాల సమక్షంలో సురక్షిత సమాచార మార్పిడి కి సంబంధించిన మెళకువలను అభ్యసించడం , అధ్యయనం చేయడం. మరింత సాధారణంగా, గూఢ లిపి శాస్త్రం అనేది తృతీయపక్షాలు లేదా పబ్లిక్ ప్రైవేట్ సందేశాలను చదవకుండా నిరోధించే ప్రోటోకాల్ లను నిర్మించడం , విశ్లేషించడం; సమాచార భద్రతలో డేటా గోప్యత, డేటా సమగ్రత, ప్రామాణీకరణ, , నిరాకరణేతర అంశాలు వంటి వివిధ అంశాలు ఆధునిక గూఢ లిపి శాస్త్రానికి కేంద్రంగా ఉన్నాయి. ఆధునిక గూఢ లిపి శాస్త్రం గణితం, కంప్యూటర్ సైన్స్, ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్, కమ్యూనికేషన్ సైన్స్, భౌతిక శాస్త్రాల విభాగాల కూడలిలో ఉంది. గూఢ లిపి శాస్త్ర అనువర్తనాలు ఎలక్ట్రానిక్ కామర్స్, చిప్-ఆధారిత చెల్లింపు కార్డులు, డిజిటల్ కరెన్సీలు, కంప్యూటర్ పాస్వర్డ్లు , సైనిక కమ్యూనికేషన్లు ఉన్నాయి.

ఆధునిక యుగానికి ముందు గూఢ లిపి శాస్త్రం సమర్థవంతంగా ఎన్ క్రిప్షన్ కు పర్యాయపదంగా ఉండేది, ఇది చదవదగిన స్థితి నుండి సమాచారాన్ని తెలివిలేని నాన్సెన్స్ గా మార్చింది. ఎన్ క్రిప్ట్ చేయబడ్డ సందేశం పంపేవ్యక్తి, ప్రత్యర్థుల నుంచి ప్రాప్యతను ముందస్తుగా పొందడం కొరకు ఉద్దేశించబడ్డ గ్రహీతలతో మాత్రమే డీకోడింగ్ టెక్నిక్ ని పంచుకుంటాడు. గూఢ లిపి సాహిత్యం తరచుగా పంపేవ్యక్తి కోసం ఆలిస్ ("A") అనే పేర్లను, ఉద్దేశించబడిన గ్రహీత కు బాబ్ ("B") , ఈవ్ ("eavesdropper") అనే పేర్లను విరోధి కోసం ఉపయోగిస్తుంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో రోటార్ సిఫర్ యంత్రాలు అభివృద్ధి , రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో కంప్యూటర్ల ఆగమనం తరువాత, గూఢ లిపి శాస్త్ర పద్ధతులు మరింత సంక్లిష్టంగా మారాయి , దాని అనువర్తనాలు మరింత వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.

క్లాసిక్ గూఢ లిపి శాస్త్రం

ప్రధాన క్లాసికల్ సిఫర్ రకాలు ట్రాన్స్ పొజిషన్ సిఫర్ లు, ఇవి ఒక సందేశంలో అక్షరాల క్రమాన్ని తిరిగి అమర్చడం (ఉదా. 'హలో వరల్డ్' అనేది ఒక చిన్న సరళ రీఅరేంజ్మెంట్ స్కీంలో 'ehlol owrdl' అవుతుంది), , ప్రత్యామ్నాయ సైఫర్లు, ఇది క్రమపద్ధతిలో అక్షరాలు లేదా అక్షరాల సమూహాలను ఇతర అక్షరాలతో లేదా అక్షరాల సమూహాలతో భర్తీ చేస్తుంది (ఉదా. 'ఒకేసారి' 'ఒకేసారి' 'gly' దాని తరువాత వచ్చే అక్షరంతో లాటిన్ అక్షరంతో భర్తీ చేయడం ద్వారా 'gmz bu podf' అవుతుంది). ఈ రెండింటి సాధారణ వెర్షన్ లు ప్రత్యర్థుల నుంచి ఎన్నడూ ఎక్కువ గోప్యతను అందించలేదు. ఒక ప్రారంభ ప్రతిక్షేపణ సిఫర్ సీజర్ సైఫర్, ఇందులో సాదా పాఠంలోని ప్రతి అక్షరం అక్షరానికి కొన్ని నిర్దిష్ట స్థానాల తో భర్తీ చేయబడింది. జూలియస్ సీజర్ తన సేనానులతో సంభాషించడానికి మూడు షిఫ్ట్ తో దానిని ఉపయోగించాడని సుయెటోనియస్ నివేదిస్తుంది. అట్బాష్ అనేది ఒక ప్రారంభ హీబ్రూ సైఫర్ కు ఒక ఉదాహరణ. గూఢ లిపి శాస్త్రం మొట్టమొదటి ఉపయోగం ఈజిప్టులో రాతిపై చెక్కబడిన సిఫర్టెక్స్ట్ (ca 1900 BCE), కానీ ఇది సమాచారాన్ని మరుగుచేసే మార్గంగా కాకుండా అక్షరాస్యులైన పరిశీలకుల ను ండి ప్రయోజనం కోసం చేసి ఉండవచ్చు.

సౌష్టవ-కీ గూఢ లిపి శాస్త్రం అనేది వ్యక్తలేఖన పద్ధతులను సూచిస్తుంది, ఇందులో పంపేవ్యక్తి , గ్రహీత ఇద్దరూ ఒకే మీటను భాగస్వామ్యం చేస్తారు (లేదా, సాధారణంగా, దీనిలో వారి కీలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి, కానీ సులభంగా గణన పద్ధతిలో సంబంధితం). ఇది 1976 జూన్ వరకు బహిరంగంగా తెలిసిన ఏకైక రకమైన వ్యక్తలేఖనం.

అంతర్జాతీయ డేటా ఎన్ క్రిప్షన్ అల్గారిథమ్ సైపర్ ప్రాసెస్ ను చూపించే లాజిక్ డయాగ్రమ్

సందేశాల సమయ-సమర్థవంతమైన ఎన్ క్రిప్షన్ కోసం PGP , OpenPGP అనుకూల సాఫ్ట్ వేర్ చాలా వెర్షన్ లలో ఉపయోగించే IDEA సైఫర్ ఒక రౌండ్ (8.5 లో)

బ్లాక్ సైఫర్ లు లేదా స్ట్రీమ్ సిఫర్ లుగా సింమెట్రిక్ కీ సిఫర్ లు అమలు చేయబడతాయి. ఒక బ్లాక్ సిఫర్, వ్యక్తిగత క్యారెక్టర్లకు విరుద్ధంగా ప్లెయిన్ టెక్ట్స్ బ్లాకుల్లో ఇన్ పుట్ ఎన్ సిఫర్ చేస్తుంది, స్ట్రీమ్ సిఫర్ ద్వారా ఉపయోగించే ఇన్ పుట్ ఫారం.

డేటా ఎన్ క్రిప్షన్ స్టాండర్డ్ (DES) , అడ్వాన్డ్ ఎన్ క్రిప్షన్ స్టాండర్డ్ (AES) అనేవి U.S. ప్రభుత్వం చే క్రిప్టోగ్రఫీ ప్రమాణాలు గా నిర్ధారించబడిన బ్లాక్ సిఫర్ నమూనాలు (అయితే DES హోదా చివరకు AES స్వీకరించిన తరువాత ఉపసంహరించబడింది). ఒక అధికారిక ప్రమాణంగా దాని తరుగుదల ఉన్నప్పటికీ, DES (ముఖ్యంగా దాని ఇప్పటికీ-ఆమోదిత , చాలా సురక్షితమైన ట్రిపుల్-DES వేరియంట్) చాలా ప్రజాదరణ పొందింది; ఇది ATM ఎన్ క్రిప్షన్నుండి ఇ-మెయిల్ గోప్యత , సురక్షిత సుదూర ప్రాప్తి వరకు విస్తృత శ్రేణి అనువర్తనాలలో ఉపయోగించబడుతుంది. అనేక ఇతర బ్లాక్ సిఫర్లు రూపకల్పన చేసి విడుదల చేయబడ్డాయి, నాణ్యతలో గణనీయమైన వైవిధ్యం తో. సమర్థులైన అభ్యాసకులు రూపొందించిన కొన్ని, FEAL వంటి వాటిని పూర్తిగా ఛేదించారు.

గూఢ ానికి వ్యవస్థలు [1]

ఒకటి లేదా ఎక్కువ గూఢ లిపి ఆదిమములు తరచుగా గూఢ లిపి వ్యవస్థ లేదా గూఢ లిపి వ్యవస్థ అని పిలువబడే మరింత సంక్లిష్ట అల్గోరిథంను అభివృద్ధి చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. నిర్దిష్ట భద్రతా గుణాలకు హామీ ఇచ్చేటప్పుడు నిర్దిష్ట కార్యాచరణను (ఉదా., El-Gamal వ్యక్తలేఖనం) నిర్దిష్ట కార్యాచరణను అందించడానికి (ఉదా., యాదృచ్ఛిక ఒరాకిల్ నమూనాలో ఎంపిక చేయబడిన-ప్లెయిన్ టెక్స్ట్ దాడి (CPA) భద్రతకు హామీ ఇచ్చేవిధంగా రూపొందించబడ్డాయి. గూఢ లిపి వ్యవస్థలు వ్యవస్థ భద్రతా గుణాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి అంతర్లీన గూఢ లిపి ఆదిమకాల గుణాలను ఉపయోగిస్తాయి. ఆదిమ , గూఢ వ్యవస్థల మధ్య వ్యత్యాసం కొంత వరకు ఏకపక్షం కనుక, ఒక అధునాతన క్రిప్టో సిస్టమ్ అనేక ఆదిమ గూఢ వ్యవస్థల కలయిక నుండి గ్రహించవచ్చు. చాలా సందర్భాల్లో, గూఢ లిపి వ్యవస్థ నిర్మాణం అంతరిక్షంలో ని రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పక్షాల మధ్య (ఉదా. ఒక సురక్షిత సందేశం , దాని గ్రహీత మధ్య) లేదా సమయం అంతటా (ఉదా. క్రిప్టోగ్రాఫికల్ గా రక్షిత బ్యాకప్ డేటా) కలిగి ఉంటుంది. ఇటువంటి గూఢ లిపి వ్యవస్థలు కొన్నిసార్లు గూఢ లిపి ప్రోటోకాల్స్ అని పిలవబడతాయి.

కొన్ని విస్తృతంగా తెలిసిన గూఢ లిపీకరణ వ్యవస్థలలో RSA వ్యక్తలేఖనం, ష్నోర్ సంతకం, ఎల్-గామాల్ ఎన్ క్రిప్షన్, PGP, మొదలైనవి ఉన్నాయి. మరింత సంక్లిష్టమైన క్రిప్టో సిస్టమ్ లు ఎలక్ట్రానిక్ క్యాష్సి సిస్టమ్ లు, సైన్ క్రిప్షన్ సిస్టమ్ లు మొదలైనవి. మరికొన్ని 'సైద్ధాంతిక' గూఢ శాస్త్ర వ్యవస్థలు పరస్పర రుజువు వ్యవస్థలు (శూన్య-జ్ఞాన నిరూపణల వంటివి) రహస్య భాగస్వామ్యానికి వ్యవస్థలు మొదలైనవి.

మూలాలు

  1. [An Introduction to Modern Cryptosystems". An Introduction to Modern Cryptosystems".] Check |url= value (help). Missing or empty |title= (help)