"తెలుగులో సులువుగా టైపు చేసేందుకు, మీ క్రోమ్ బ్రౌజరు లో గూగుల్ లిప్యంతరీకరణ పద్ధతిని వాడవచ్చు."

మేనక(అపెరా)

From tewiki
Revision as of 21:42, 10 April 2021 by మ్యాడం అభిలాష్ (talk | contribs)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
Jump to navigation Jump to search

మేనక ఫ్రెంచిభాషలో గల సుప్రసిద్ధమైన మనోఁ (Manon) అను ఆపెరాను భారతసంస్కృతికి అన్వయించుకొనుటకై అనేకమగు మార్పులు, చేర్పులు చేసి చేసిన అనుసృజన. క్రీ.శ. 1731లో ఆబె ప్రెవో (Abbé Prévost) అను సుప్రసిద్ధ ఫ్రెంచి రచయిత Histoire du Chevalier des Grieux, et de Manon Lescaut అను నవలను ప్రకటించియుండెను. ఈ నవలనాధారముగాఁ జేసికొని, 1856లో డేనియల్ ఉబేర్ (Daniel Auber) అను నతఁడు, 1884లో జూల్స్ మసెనే (Jules Massenet) అనునతఁడు ఫ్రెంచిభాషలోను, 1893లో పుచీని (Puccini) అను నతఁడు ఇటాలియనుభాషలోను ఆపెరాలను రూపొందించిరి. వీనిలో చివరి రెండు రచనలు అత్యంతప్రసిద్ధమై అప్పటినుండి ఇప్పటి వఱకును తరచుగా వివిధదేశములలో ప్రదర్శింపఁబడుచున్నవి. మసెనే సంగీతరచన చేసిన ఆపెరా లన్నింటికంటెను ఈ మనోఁ ఆపెరా ప్రశస్తముగా భావింపఁబడుచున్నది. దీనికి ఆన్రి మెయాక్ (Henri Meilhac), ఫిలిప్ గిల్ (Philippe Gille) అను వారు సాహిత్యరచన చేయఁగా, మసెనే సంగీతరచన చేసెను. న్యూయార్కు సిటీ ఆపెరాచే ప్రదర్శితమైన ఇంగ్లీషు లఘువ్యాఖ్యలతోఁ గూడిన ఈ ఆపెరాయొక్క ప్రదర్శనను యూట్యూబులో చూడవచ్చును.[1]

కథాసంగ్రహము

ప్రథమాంకము

భోగపురమునకు (Paris) 150 కిలోమీటర్ల దూరమున నున్న విజయపురము (Amiens) అను చిన్న ఊరిలో నున్న ఒకహోటలు అతిథులతో, ప్రయాణీకులతో సందడిగా నున్నది. అందులో అతిథులకు వినోదప్రసాదకులైన రమణి (Poussette), రంజని (Javotte), రాగిణి (Rosette) అను వేశ్యలున్నారు. అన్నపానములు, అద్దెగదులు లభించుచున్నవి. ప్రాంగణములో అశ్వశకటములు నిల్పికొనుటకు స్థలమున్నది. ఇంతలో భోగపురమునుండి అచ్చటికి 60 ఏండ్లకు పైనున్న శాకునికుఁడు (Guillot) అను ఉన్నతాధికారి, అతనికి మిత్రుఁడైన 35 ఏండ్ల భౌరికుఁడు (de Brétigny) అను ధనికవ్యాపారి వచ్చి, అన్నపానాదులతోడను, ఆ ముగ్గురు వేశ్యల శృంగార విలాసములతోడను గడపుచుందురు. వీరిలో శాకునికుఁడు వృద్ధుఁడైనను, అతనికి స్త్రీవ్యామోహము మెండుగా నున్నది. అతఁడు దానిని బాహాటముగా ప్రదర్శించుచున్నాఁడు. అతని సహచరుఁడైన భౌరికునకు అంతర్గతముగా నది యున్నది. ఇంతలో దేవనదత్తుఁడు (Lescaut) అను 25 ఏండ్ల యువకుడు, శాలిగ్రామమునుండి విజయపురమునకు రాఁబోవుచున్న తన వరుసచెల్లెలైన మేనక (Manon) అను 18 ఏండ్ల అందకత్తెను కలసికొనుటకు ఆహోటలు ప్రాంగణమున కిద్దఱు సహచరులతో వచ్చినాఁడు. మేనక బుద్ధపురములో శ్రమణికగా దీక్ష స్వీకరించుటకు ఆమె తండ్రి బలవంతముచే పోవుచున్నది. అచ్చటికి వెళ్ళు దారిలో విజయపురములో దేవనుఁడామెను కలసికొని బుద్ధపురమునకుఁ గొనిపోవుట కేర్పాటు జరిగినది. తన సహచరులకు కొంత డబ్బు నొసఁగి, వారిని ప్రక్కనున్న పానశాలలో కాలము బుచ్చుమని పంపివేసి దేవనుఁ డామెకై నిరీక్షించుచున్నాఁడు.

ఇంతలో శాలిగ్రామమునుండి అశ్వశకటములో మేనక (Manon) వచ్చి దిగినది. తానెప్పుడో బాలికగా నున్నప్పుడు చూచియుండిన ఆమె యిప్పుడు సంపూర్ణయౌవనవతి, అత్యంతసౌందర్యవతియై ఆశ్చర్యము గొల్పుచున్నది. ఆమె తనయూరినుండి చేసిన తొలి దూరప్రయాణ మిదియే. అందుచే ఆమెకు శ్రమణికగాఁ జేరుటకు ఇష్టము లేకున్నను, ఈప్రయాణములో చూచిన వివిధదృశ్యము లెంతో వినోదకరములుగా నున్నవి. ఆరాత్రి ఆహోటలులో బసచేసి మఱునాఁడు బుద్ధపురమునకుఁ బోవలెనని వారు నిర్ణయించుకొన్నారు. కాని అద్దెగది ఇంకొక రెండు గంటల తర్వాతగాని లభింపదు. అందుచేత వారచట నిరీక్షించుచున్నారు. ఇంతలో దేవనుని సహచరులు వచ్చి, పానశాలలో జూదమాడుటకు రమ్మని అతనిని బలవంతము చేసినారు. దేవనుఁడు రెండుగంటలలోపల తాను తిరిగివత్తునని, అంతవఱకు బుద్ధిగా నుండుమని మేననకుఁ జెప్పి వారితో నేఁగినాఁడు.

ఆమె అచ్చట నిరీక్షించుచుండగా శాకునికుఁడామెను చూచి మోహించినాఁడు. తాను అత్యంతైశ్వర్యవంతుఁడనని, ఆమె యథేచ్ఛగా తన అశ్వశకటములో భోగపురమునకు వచ్చి అన్ని భోగము లనుభవించునని ఆమెకు విన్నవించుకొని మఱల ఆముగ్గురు వేశ్యలతో గడపుటకుఁ బోయినాడు. అతని ప్రవర్తన మేనకకు వింతగాను, వెగటుగాను తోఁచినది.

ఇంతలో తరుణార్కుడు (des Grieux) అను ఒక 20 సంవత్సరముల అందమైన యువకుఁడు రాజపురములో నున్న తన తండ్రి స్థాయుకుని కలియుటకు బోవుచు అచ్చట ఆగినాఁడు. భోగపురము రాజపురసంస్థానములో నున్నది. స్థాయుకుఁడు రాజపురసంస్థానమునకు సైనికాధ్యక్షుఁడు. తండ్రితో విభేదించి భోగపురములో వేఱుగా నున్న తరుణార్కుఁడు ఆవిభేదమును బాపికొనుటకై తండ్రికడ కేఁగు దారిలో అచ్చట నిల్చినాఁడు. మేనక అతనికంటఁ బడినది. ఆమె సౌందర్యమున కతఁడు ముగ్ధుఁడై వెంటనే ప్రేమలోఁ బడినాఁడు. ఆమె కూడ అతని ప్రేమలోఁ బడిపోయినది. నూత్నయౌవనవతియైన ఆమెకు కామమందు, ధనమునందు, సొమ్ములయందు అభిలాషమెండుగా నున్నది. తరుణార్కుఁ డంత చిన్నవయసులో బుద్ధపురములో సన్యసించి బ్రతుకు వ్యర్థము చేసికొనుటకు బదులు తనవెంట భోగపురమునకు వచ్చి సుఖమనుభవింపుమని ఒప్పించినాఁడు. అందుచేత వారిర్వురు అప్పటికప్పుడు శాకునికుని శకటములో భోగపురమునకు పరారీయైనారు. తర్వాత ఆవిషయమును దెలిసికొన్న శాకునికునికి వారిపై ఆగ్రహామర్షములు నిండుగా నెలకొన్నవి. దేవనుఁడు భౌరికుని సాయముతో వారిని విడదీయు యత్నము చేయ సమకట్టినాఁడు.

ద్వితీయాంకము

తండ్రితో విభేదించుటవల్ల దేవనుఁడు బీదగనే ఉన్నాఁడు. సహజముగా సొమ్ములపై, ధనముపై ఆసక్తి గల్గిన మేనకను క్రొత్తలో ఈలోపమంతగా బాధించలేదు. కొన్ని నెలలు గడచినవి. భౌరికుఁడు లోలోపల తన ధనవైభవముచే మేనకను వశపఱచుకొనుటకు యత్నించుచున్నాఁడు. అతఁడు రహస్యముగాఁ దరుణార్కుఁడామెతోఁ జేయుచున్న సహజీవనమునుగుఱించి రాజపురములోని తరుణార్కుని తండ్రి స్థాయుకునికిఁ దెల్పినాఁడు. దేవనుని సహకారమును గూడ పొందినాఁడు. వంశగౌరవమును కాపాడుకొనుటకై ఒకనాటి రాత్రి తరుణార్కుని అపహరించి, రాజపురమునకు దీసికొనివచ్చుటకై స్థాయుకుఁడు భటులను పంపుచున్నాఁడని భౌరికుఁడు తెలిసికొన్నాఁడు. అతఁడు ఆనాటి సాయంకాలం దేవనునితో మేనకాతరుణార్కుల నివాసమునకు పోయి, దేవనుఁడు తరుణార్కుని దూరముగా ఇతరవిషయవ్యగ్రుని చేయుచుండగా మెల్లగా మేనక కానాటిరాత్రి జరుగఁబోవు తరుణార్కాపహృతిని గుఱించి తెల్పి, ఆవిషయ మతనికిఁ జెప్పక అది జరుగనిచ్చినచో తనవలన ఆమె కెనలేని వైభవభోగములు ప్రాప్తించునని ఆమెకు ఆశపెట్టినాఁడు. స్వాభావికముగా ధనవైభవ భోగములయం దత్యంతాసక్తిగల ఆమె తరుణార్కునికి ఆవిషయం తెల్పలేదు. అతఁడారాత్రి అపహరింపఁబడినాఁడు. మేనక భౌరికుని వశమైనది. ఆతఁడామెకు వైభవపూరిత జీవితమును ప్రసాదించినాఁడు.

తృతీయాంకము

అపహరింపఁబడిన దేవనుఁడు తండ్రి యింటికిఁ జేరుకొన్నాఁడు. తండ్రి యతనికి తమ యంతస్తుకు దగిన సుగుణురాలైన ఇతరకన్యకను పెండ్లాడి వంశగౌరవమును నిల్పుమని బోధించినాఁడు. కాని తరుణార్కుని మనసునుండి మేనక ఇంకను తొలఁగలేదు. అందుచే నతఁడామె వియోగశోకమును బాపికొనుటకు కొంత వ్యవధి నిమ్మన్నాఁడు. ధనవైభవాసక్తికి లోనై మేనక తనను వంచించినదను బాధ యున్నను ఆమెయందు కామము గూడ నున్నది. ఇంతలో బుద్ధపూర్ణిమ వచ్చినది. ఆనాటి రాత్రి ప్రదర్శింపఁబడిన సౌందరనందమను బౌద్ధధర్మ ప్రతిపాదకమైన నాటికను అతఁడు తండ్రితోఁబాటు చూచుటకుఁ బోయినాఁడు. ఆనాటకములో ప్రతిపాదింపఁబడిన నిర్మమత్వ, నిస్తృష్ణలు తనకు శాంతిప్రసాదింపగలవని అతఁడు విశ్వసించి, బుద్ధపురములోని బౌద్ధవిహారములో శ్రమణకత్వమును పొందు నుద్దేశ్యముతోఁ జేరినాఁడు.

చతుర్థాంకము

వసంతోత్సవము వచ్చినది.ఆ ముగ్గురు వేశ్యలు, భౌరికుఁడు, శాకునికుఁడు ఇతరులు ఆనాఁడు విహరించుటకై బుద్ధపురమున కేఁగు దారిలో భోగపురసమీపమున నున్న ప్రసిద్ధారామములో చేరినారు. ఇంతలో చక్కగా నలంకరించుకొన్న మేనక కూడ అచ్చటికి వచ్చినది. ఆమెను శాకునికుఁడు చూచి మఱల వశపఱచుకొన యత్నించినాఁడు. కాని ఆమె అతని పూర్తిగా నుపేక్షించినది. ఆమెపై నతని కోప మింకను అధికమైనది. కోపముతో నతఁడా తోఁటనుండి వెడలిపోయినాఁడు. ఇతరులతో మేనక విలాసముగా గడపినది. అందఱును ఆమె అందమును ప్రశంసించినారు. ఇంతలో బుద్ధపురమునుండి రాజపురమునకుఁ బోవుచు విశ్రమార్థమై స్థాయుకుఁ డాతోఁటలో ప్రవేశించినాఁడు. అతని దూరమునుండి చూచి, భౌరికుఁ డెదురేఁగి స్వాగతించినాఁడు. వారు కొంతసేపు తరుణార్కునిగుఱించి మాట్లాడుకొన్నారు. తరుణార్కుఁడు విరక్తుఁడై సన్న్యసింపఁగోరి బుద్ధపురమందు బౌద్ధవిహారములోఁ జేరినాఁడని, తానచటి కేఁ గి ఆ యత్నమును విరమించి, తగిన కన్యకను పెండ్లాడు మని చెప్పి తిరిగి రాజపురమున కేఁగు దారిలో అచ్చట ఆగినానని, కాని తన బోధనవలన తరుణార్కుని నిర్ణయ మేమీ మారలేదని స్థాయుకుఁడు భౌరికునికి తెల్పినాడు. వారి సంభాషణను చెట్లచాటునుండి మేనక విన్నది. భౌరికునివల్ల ప్రాప్తించిన సౌభాగ్యము తనకు విషయవాంఛలు దీర్చినను బీదవాఁడైన తరుణార్కుని ప్రేమయే వాటన్నిటికి కన్న మిన్న యను భావ మెదలో నుండనే యున్నది. భౌరిక స్థాయుకుల సంభాషణ విన్న తర్వాత అది మఱింత దృఢమై, ఆమె బుద్ధపురమునకుఁ బోయి మఱల తనను స్వీకరించి, తనతో దాంపత్యసుఖ మనుభవింపుమని తరుణార్కుని ప్రాధేయపడినది. మొదట దానికి విముఖత కనఁబఱచినను ఆమె తన ఉద్దీపకమైన దర్శనస్పర్శనాదులచే నెట్టకేలకు అతనిని సుముఖునిగాఁ జేసినది. అతఁడు విహారమును వదలి ఆమెతో భోగపురమున ఒక అద్దె యింటిలో ఉండసాగినాఁడు.

పంచమాంకము

గతించిన తల్లిద్వారా తరుణార్కునికి సంక్రమించిన ధనముతో వారి విలాసయుక్తమైన జీవితము నిరాటంకముగా కొన్ని నెలలు సాగినది. మేనక ఆభరణములకు, విలాసములకు చాలా అధికముగా వ్యయము చేయుటవల్ల ఏండ్లపాటు రావలసిన ధనము ఆఱు నెలలలోనే అంతమైనది. ఆమెకు సర్వదా విధేయుఁడై తరుణార్కుఁ డామె వ్యయపూరితమైన వ్యసనములను అడ్డుకొనలేదు. మునుముందు ఇల్లు గడచుటయే కష్టమైనది. ఏదో యొకవిధముగా తరుణార్కునిచేత తన విలాసములకు కావలసిన ధనమును ఆర్జింపఁజేయవలెనని ఆమె ఆలోచించినది. ఆసమయములో జూదములో ఆరితేరి, జూదముద్వారా అధికధనమును గడించుచున్న దేవనుఁ డామెకు తటస్థపడినాఁడు. అతని ద్వారా ద్యూతక్రీడ నేర్చుకొని ద్యూతంలో అధికధనం గడింపుమని ఆమె తరుణార్కుని ప్రేరేచినది. స్వాభావికంగా తరుణార్కుఁడు ద్యూతానికి వ్యతిరేకియే యైనను, మేనకాదేవనుల బోధనలవల్ల ద్యూతమాడుటకు బలవంతంగా అంగీకరించినాఁడు.

ద్యూతగృహములో దేవనుఁడు ఇతరద్యూతకారులతోఁ గలసి ద్యూత మాడుచున్నాఁడు. జూదరులు గడించిన ధనములో తమ విలాసములతో తామును కొంత లబ్ధిపొందుటకు ఆ ముగ్గురు వేశ్యలును అట నున్నారు. శాకునికుఁడును ద్యూతమాడుటకు వచ్చినాఁడు. ఇంతలో మేనకాతరుణార్కు లచ్చటికి వచ్చినారు. తాను మోహించిన మేనక తన శకటములోనే తరుణార్కునితో పరారీ అయి, అతనితో ఎంతో ప్రేమతో తన సమక్షములోనే ఉండుట శాకునికిని అత్యంత కోపసంక్షోభములను కల్గించినది. అతడు జూదములో తరుణార్కుని బొత్తిగా ఓడించి తన కసిని దీర్చుకొనఁ దలఁచి అతనిని ద్యూతమున కాహ్వానించినాడు. కాని తరుణార్కుఁడు సారిసారికి అతని నోడించినాఁడు. ఓడిపోవుచు నున్న శాకునికుఁడు తరుణార్కుఁడు మేనకతోఁ గూడి తనను మోసము చేసినాఁడని పెద్ద కయ్యముకు దిగినాఁడు. తరుణార్కుఁడును అతనికి దేహశుద్ధి చేయుటకు సిద్ధమైనాఁడు. శాకునికుఁడు కోపముతో అటనుండి నిష్క్రమించి, త్వరలోనే పోలీసులతో పునఃప్రవేశము చేసినాఁడు. వారితోఁబాటు స్థాయుకుఁడును అచ్చటికి వచ్చినాఁడు. మోసకారులని మేనకాతరుణార్కులను పోలీసులు చెఱలోఁ ద్రోసినారు. కాని స్థాయుకుఁడు తరుణార్కుని త్వరగనే విడిపించినాఁడు. మేనక మాత్రము కులటగా నిందింపఁబడి, నింద్యలైన కులటలనుంచు జైలులో అత్యంతహీనమైన స్థితిలో నుంచబడినది. అట్టి కులటలకందఱికి సముద్రాంతాన్యదేశబహిష్కారమే శిక్ష.

షష్ఠాంకము

ఇట్లు కొన్ని నెలలు గడచినవి. మేనకను దేశబహిష్కారమునకై ఓడరేవునకు దీసికొనిపోవు దినము వచ్చినది. ఆమెయందు ఇంకను బద్ధానురాగుఁడై యున్న తరుణార్కుఁడు అట్లు గొనిపోవు భటులనుండి బలప్రయోగముతో ఆమెను రక్షించుకొనఁ దలఁచి, దేవనునికి డబ్బిచ్చి కొందఱు ఆయుధధారులను ఏర్పాటు చేయించినాఁడు. కాని వారు డబ్బు తీసికొని భటులను జూడగనే పరారీ యైనారు. ఆ ప్రయత్నము విఫలము కాఁగా, దేవనుఁడు ఆభటులపై అధికారియైన తలారికి లంచమిచ్చి, ఒకగంటసేపు మేనకను తమతోనుండు నేర్పాటును చేసికొన్నాఁడు. అప్పుడామెను దీసికొని పరారీ కాకవలెనని అతని వ్యూహము. కాని అత్యంతబలహీనురాలై నడచుటకుగూడ శక్తి లేని మేనక వారి సమక్షమునకు వచ్చినది. మరణదశలోనున్న ఆమె తాను తరుణార్కునికి చేసిన ద్రోహమునకు పశ్చాత్తాపమును వెలిబుచ్చి క్షమింపుమని వేడికొన్నది. తరుణార్కుఁ డామె నత్యంతాదరముతో అనుగ్రహించి, అటనుండి దూరప్రాంతమునకు పాఱిపోయి సుఖముగా నుందమని ఆమెను రమ్మనినాఁడు. కాని పరిపూర్ణముగా బలహీనురాలై మరణదశలో నున్న ఆమె అతని కౌఁగిటిలోనే మరణించినది.

పాత్రలు

మేనక: తండ్రియొక్క బలవంతంవల్ల బుద్ధపురమునందు బౌద్ధశ్రమణికగాఁ జేరుటకుఁ బోవుచున్న 18 సంవత్సరముల యువతి, అత్యంతసౌందర్యవతి. కథానాయిక. తరుణార్కుఁడు: తండ్రితో విభేదించి భోగపురమునందు వేఱుగా జీవించుచున్న 20 సంవత్సరముల సైన్యాధిపతియొక్క పుత్రుఁడు, కథానాయకుఁడు. స్థాయుకుఁడు: తరుణార్కుని తండ్రి, రాజపురసంస్థానసైన్యాధిపతి, 50 ఏండ్లవాఁడు దేవనదత్తుఁడు: భోగపురవాసి యైన మేనకయొక్క పినతండ్రికొడుకు, 25 ఏండ్ల యువకుఁడు. శాకునికుఁడు: వృద్ధుఁడయ్యును స్త్రీసంగాసక్తి మానని భోగపురమందలి ఉన్నతోద్యోగి, 60 ఏండ్లకు పైబడినవాఁడు. ధనవంతుఁడు. భౌరికుఁడు: భోగపురమందలి వ్యాపారి, ధనవంతుఁడు, శాకునికుని మిత్రుఁడు, 35సంవత్సరములవాఁడు. రమణి, రాగిణి, రంజని: 20 సంవత్సరముల గణికలు (వేశ్యలు) ఇంకను విశ్రామగృహపాలకుఁడు, సభికుఁడు, జూదరులు, పౌరులు, భటులు మున్నగువారు

మూలాలు

  1. "ఈ మాట". 2021 మార్చి.